«Η συμβολή των Ελληνίδων στην Επανάσταση»
Μηνιαίο Αφιέρωμα
Γράφει η Ιωάννα Μουρτζούκου

 

 

 

Ροδάνθη, η Κρητικοπούλα με τη φήμη ατρόμητου παλικαριού

Η Ροδάνθη ήταν κόρη του πρωτόπαπα της Κριτσάς , ενός χωριού στο νομό Λασιθίου.
Ήξερε γράμματα, τραγουδούσε περίφημα κι ήταν πολύ όμορφη. Από μικρό κορίτσι ασχολήθηκε με τη δουλειά του αργαλειού. Περνούσε τις μέρες της υφαίνοντας και τραγουδώντας για να μην σκέφτεται τη σκλαβιά , παρά μόνο ονειρευόταν την πατρίδα της ελεύθερη.

Μια μέρα που περνούσε από τη γειτονιά της ο αρχηγός των γενιτσάρων Χουρσίτ Πασάς με τη συνοδεία του, άκουσε τη Ροδάνθη να τραγουδά, ενθουσιάστηκε κι όταν την αντίκρισε, την ερωτεύτηκε και σχεδίαζε να την κλέψει για να την κάνει γυναίκα του.

Όταν κάποια μέρα ο πατέρας της και οι νέοι του χωριού έλειπαν σε κάποια επιδρομή, έστειλε Τούρκους να την αρπάξουν με τη βία από το σπίτι της. Η ίδια αντιστάθηκε, χωρίς αποτέλεσμα. Ενώ όταν η μάνα της  για να την προστατεύσει, έπεσε κατά πάνω τους με λύσσα, την έσφαξαν μπροστά στα μάτια της Ροδάνθης.

Από την Κριτσά, λοιπόν, τη μετέφεραν στο Χουμεριάκο, ένα κοντινό χωριό, στο οποίο διέμενε ο Χουρσίτ Πασάς. Η έξυπνη όμως Ροδάνθη, κάποια στιγμή, χωρίς να το καταλάβει ο Χουρσίτ Πασάς, τον έσφαξε με το ίδιο του το μαχαίρι. Έπειτα φόρεσε τη στολή του, κατάφερε να ξεγελάσει τους φρουρούς καθώς ήταν νύχτα κι έφυγε μακριά.

Στο χωριό Ζένια έκανε μια στάση για να ξεδιψάσει, έκοψε τις πλεξούδες της, τις κρέμασε στην εικόνα της εκκλησίας του χωριού και έγραψε στον τοίχο με κάρβουνο: «Ειν οί πλεξούδες πού χενε μια κορασοπούλα, Ροδάνθη τη βαπτίσανε κι είναι Κριτσωτοπούλα» («Τα Ραντολόγια», Γεωργίου Ιωάννου Περάκη Διδασκάλου ).

Από τη στιγμή εκείνη, η Ροδάνθη αρνήθηκε τις χαρές της ζωής και εφόσον από τα τελευταία περιστατικά που της συνέβησαν είχε γίνει πιο σκληρή, αποφάσισε ν’ ανέβει στα βουνά να πολεμήσει και μ’ αυτόν τον τρόπο να πάρει εκδίκηση για την τουρκική τυραννία στην Κρήτη. Ντύθηκε, λοιπόν,  με αντρικά ρούχα και πήγε στο αντάρτικο σώμα του Καπετάν Εμμανουήλ Ροβίθη, γνωστού ως Καπετάν Καζάνη, στο Λασίθι.
Ο καπετάνιος – όπως και οι υπόλοιποι – δεν κατάλαβε πως επρόκειτο για γυναίκα και την δέχθηκε. Τους συστήθηκε ως Μανωλιός και μάλιστα επειδή δεν είχε γένια, τη φώναζαν Σπανομανώλη.

Απο το 1817, λοιπόν, πολέμησε γενναία, βοήθησε σε επικίνδυνες επιδρομές κατά των Τούρκων, διακρίθηκε για την τόλμη και το θάρρος της και απέκτησε τη φήμη ατρόμητου παλικαριού.

Η Ροδάνθη κατάφερε να κρύψει το φύλο της μέχρι και το 1823, οπότε και έλαβε μέρος στη διήμερη Μάχη της Κριτσάς εναντίον του Χασάν Πασά στη θέση Κουτάραντο, όπου τραυματίστηκε βαριά.  Τη μετέφεραν στο χωριό κι ενώ περιποιούσαν τις πληγές της, έκπληκτοι διαπίστωσαν πως ήταν γυναίκα. Μάλιστα αναγνώρισαν πως ήταν η κόρη του πρωτόπαπα.

Ντυμένη σαν νύφη, θάφτηκε στον τόπο της, όπου μεγάλωσε, τον αγαπούσε και πολέμησε γενναία για την απελευθέρωσή του.

Τη ζωή και τη δράση της μετέφερε το 1912 ο Μιχάλης Διαλλινάς, ένας σημαντικός Έλληνας λαϊκός δραματουργός σε ένα από τα κορυφαία έργα του και τελευταία έπη της κρητικής λογοτεχνίας με τίτλο: “Κριτσωτοπούλα”.

Για το Λύκειον των Ελληνίδων Μεγάρων
Ιωάννα Γ. Μουρτζούκου
Εκπαιδευτικός, Μέλος του ΛΕΜ